Op 24 juni vond de Dag van de Ruimtelijke Ordening 2026 plaats. Tijdens deze jubileumeditie kwamen professionals uit het ruimtelijk domein samen om kennis en ervaringen uit te wisselen over de inrichting van onze leefomgeving. Het programma bood een mix van inspirerende sprekers, interactieve workshops en waardevolle netwerkmomenten. Jannes Vermeer van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) verzorgde samen met enkele collega’s een workshop over Initieerregio’s. Jannes reflecteert op de workshop en de relevantie van dit evenement.
Jannes: “Als onderdeel van de Ontwerp-Nota Ruimte is de VISTA-strategie ontwikkeld: een gebiedsgerichte ruimtelijk-economische strategie met vijf aanpakken voor verschillende typen regio’s. De strategie ‘Initiëren’ richt zich op het realiseren van een schaalsprong in regio’s die verder weg liggen van het huidig economisch kerngebied, waarbij economische ontwikkeling de basis vormt voor duurzame groei. In de ontwerp Nota Ruimte is aangegeven dat in drie regio’s wordt ingezet op deze strategie: Groningen-Assen, Twente en Zuid-Limburg. Dit vanwege hun sterke uitgangspositie met aantrekkelijke steden, kennisinstellingen, voorzieningen en goede verbindingen. Samen met het Rijk willen deze regio’s hun potentie verder benutten. En bouwen aan een toekomst waarin wonen, werken en leefkwaliteit in balans groeien.”
Samen aan de slag
Jannes vertelt dat, om te onderzoeken hoe deze schaalsprong het beste kan worden gerealiseerd, de drie regio’s gezamenlijk ontwerp- en adviesbureau PosadMaxwan een verdiepend onderzoek naar de strategie ‘Initiëren’ hebben laten uitvoeren. “In de workshop gingen we aan de slag met de tussenresultaten van het onderzoek van PosadMaxwan. Mijn collega Nils Markink, nauw betrokken bij de Nota Ruimte, begon met een presentatie over de Ontwerp-Nota Ruimte om de aanwezigen op vlieghoogte te brengen. Al hadden veel aanwezige experts de materie al voldoende in de vingers. Vervolgens presenteerde stedenbouwkundige Boris Hocks (PosadMaxwan) een sneak preview van het rapport in wording. Daarin is enorm veel data opgenomen over de huidige ruimtelijk-economische positie van deze 3 regio’s, mogelijke ruimtelijk-economische ontwikkelrichtingen en aanbevelingen hoe invulling te geven aan de strategie ‘initiëren’.”
Van theorie naar praktijk
Jannes legt uit hoe na de theorie de praktijk kwam. “Er werden groepen gevormd voor de 3 regio’s. Bij deze workshop waren gemeenten, regio’s, departementen, provincies, waterschappen, koepels en kennisinstellingen aanwezig. Het was ook heel positief dat de regio Emmen, waarvan de Kamer recent per motie het kabinet heeft verzocht om ook de strategie ‘initiëren’ toe te kennen, ook aanwezig was. Er is gekeken naar de sterke economische clusters in deze regio’s en de vraag hoe zij verder kunnen groeien. Ook is onderzocht hoe deze regio’s kunnen profiteren van nationale opgaven en economische ontwikkelingen, zoals de circulaire economie, defensie of AI. En tot slot hebben we verkend wat dit vraagt van de (bestaande) samenwerkingen tussen het Rijk en de regio’s. Waaronder de verstedelijkingsstrategieën die in Twente en Limburg worden opgesteld en de Rijk-regiosamenwerking in het NOVEX-gebied Regio Groningen-Assen.”
Inspireren, enthousiasmeren en voorsorteren
Jannes vult aan dat deze workshop ook alvast een beetje voorsorteert op een andere bijeenkomst over dit onderwerp. ”We wilden mensen met deze workshop ook enthousiasmeren over het onderzoek van PosadMaxwan en het aanstaande initieercongres 3 september in Assen, waarop dit wordt gepresenteerd. De 3 regio’s organiseren dit congres zelf. Achteraf gezien vond ik de workshop echt een succes. Het laat zien dat de VISTA-strategie leeft. En dat er veel interesse is in deze nieuwe, meer ruimtelijk-economisch gedreven en gebiedsgerichte kijk op verstedelijking. En er zijn nu ook extra aanmeldingen binnengekomen voor het congres. Dus de workshop smaakte voor sommigen zeker naar meer.”
Waardevol moment
Volgens Jannes is de Dag van de Ruimtelijke Ordening in meerdere opzichten een waardevol moment. “Je kunt kennis uitwisselen en netwerken met collega’s uit het hele land. Ons vakgebied komt steeds beter op de kaart te staan. Dit soort evenementen helpen daarbij. En deze dag heeft in mijn ogen een zeldzaam inhoudelijk en inspirerend plenair programma. Daarin vond ik Diederik Samsoms urgente maar positieve pleidooi voor het klimaat echt het hoogtepunt.”