Beleggen in landbouwgrond klinkt aantrekkelijk: koop grond voordat er woningen op komen en profiteer van de waardestijging. Maar wat als die woningen er nooit komen? Steeds meer particulier beleggers kopen kleine stukjes landbouwgrond voor meer dan de oorspronkelijke prijs. Ontwikkeling op deze stukken grond is vaak onzeker en kan nog tientallen jaren op zich laten wachten. 

Beeld: Rob Poelenjee

Grondhandel: eerlijk of dubieus?

Het kopen en verkopen van grond is niet illegaal. Een grondeigenaar mag zijn grond verhandelen. En er kunnen veel redenen zijn waarom eigenaren een stuk grond te koop aanbieden. Ook het aanbieden en verkopen van grond aan particuliere beleggers kan zonder problemen, zolang zowel koper als verkoper goed geïnformeerd zijn over de mogelijkheden en risico’s.  

Het gaat mis als de aanprijzing van grond misleidend is. Er zijn bedrijven actief die percelen grond aanbieden waarop in de toekomst mogelijk ontwikkelingen plaatsvinden. Deze vorm van grondhandel wordt aangeprezen als een unieke kans om in te beleggen en daarmee winst te maken. Particuliere beleggers kopen vervolgens de grond, waarna blijkt dat er geen ontwikkelingen zullen plaatsvinden, of pas over tientallen jaren. In die gevallen blijft de beloofde waardevermeerdering van de grond uit.

De handel in zulke stukken grond, vaak landbouwgrond, is speculatief. Grondhandelen richten zich op particuliere beleggers, in plaats van op professionele partijen. Het wordt ook wel ‘dubieuze grondhandel’ genoemd, waarbij bedrijven oneerlijk en vaak niet transparant handelen. Soms wordt daarbij ook de nodige druk uitgeoefend. 

Van landbouwgrond naar belegging 

Hoe werkt dat in de praktijk? Stel dat een grondhandelaar een groot perceel landbouwgrond koopt van een boer. De normale prijs voor deze grond is bijvoorbeeld € 10 tot € 25 per vierkante meter. Vervolgens verdeelt de grondhandelaar de grond in tientallen kleine percelen die hij met winst voor  € 50 tot € 150 per vierkante meter aan potentiële beleggers verkoopt. Beleggers die deze grond kopen, ontvangen een aanwijsbaar stukje van het oorspronkelijke perceel grond.  

Een variant hierop is dat de grondhandelaar het oorspronkelijke perceel grond intact laat, maar meerdere beleggers hiervan samen eigenaar maakt. De beleggers kopen dan het recht om mee te delen in de opbrengst of in de winst bij de verkoop van het perceel, bijvoorbeeld voor woningbouw. In dat geval hebben beleggers dus geen aanwijsbaar stukje grond.  

Hierbij wordt vaak de belofte gedaan dat deze (verknipte) stukken grond in de toekomst meer waard zullen worden, tot wel € 250 tot € 500 per vierkante meter. Dat zou dan komen door ontwikkelingen die mogelijk op deze percelen gaat plaatsvinden. In veel gevallen blijkt echter dat die ontwikkelingen niet mogelijk zijn en de waardevermeerdering dus uitblijft.

Een duur lot in een loterij 

Een rechter vergeleek beleggen in stukjes (landbouw)grond via een grondhandelaar met het kopen van een ‘heel duur lot in een loterij’. In de praktijk is de kans dat een gemeente de bestemming van de stukken grond wijzigt naar woningbouw namelijk klein. En als het gebeurt duurt het vaak lang. Zolang er geen gemeentelijk plan is dat ontwikkeling van de grond toestaat, mag er niet worden gebouwd. Zo'n plan heet een omgevingsplan. Het opstellen van zo’n omgevingsplan duurt al snel 5 tot 10 jaar. Een omgevingsplan maakt ontwikkelingen in een gemeente mogelijk. Vooral plannen voor het ontwikkelen van woningbouw, leidt vaak tot een waardestijging van grond. 

Uit onderzoek van het Kadaster blijkt allen dat er in de afgelopen 15 jaar in heel Nederland bijna nooit gebouwd is op plekken met opgeknipte stukjes (landbouw)grond. Minder dan 1% van de kopers van zulke percelen heeft de grond kunnen verkopen of is onteigend voor een nieuwe ontwikkeling. Vrijwel iedereen die hierin investeert, verliest dus zijn geld. Het is daarom belangrijk om voor de aankoop van een stuk grond te onderzoeken of er écht plannen zijn bij de gemeente om ontwikkelingen mogelijk te maken.

Waarom is een te duur betaald stukje (landbouw)grond bijna onverkoopbaar? 

Grondhandelaren beweren vaak dat de beleggingsgrond weer makkelijk kan worden doorverkocht. Grond houdt immers zijn waarde. Maar dat is in de meeste gevallen niet het geval. Het stukje grond is in de praktijk vaak weinig waard en haast onverkoopbaar .  

Dat komt onder meer door de volgende redenen: 

  1. De koper krijgt een puzzelstukje. Het stukje grond ligt bijvoorbeeld midden in een groot weiland. Er kan niet worden gebouwd, het is onbewoonbaar en vaak slecht bereikbaar.  

  1. De grond heeft veel verschillende eigenaren. Als een projectontwikkelaar huizen zou willen bouwen op het perceel, moet hij met talloze eigenaren afspraken maken. Dat is ingewikkeld en tijdrovend, waardoor projectontwikkelaars liever een andere bouwlocatie kiezen.  

  1. Je krijgt een lagere prijs dan voor de grond betaald is. De waarde van het stukje grond van de belegger kan lager liggen dan de aankoopprijs. Voor de ontwikkeling zou de gemeente kunnen onteigenen. Dan wordt de prijs door de rechter met behulp van taxateurs bepaald. Die prijs is mogelijk lager dan de oorspronkelijke aankoopprijs.  

Deze redenen gelden ook voor de variant waarbij de grondhandelaar de kopers samen eigenaar maakt van een perceel. Zij kopen dan het recht om mee te delen in de opbrengs of de winst als er woningbouw komt. De koper betaalt in dat geval voor het mede-eigendom en bezit geen puzzelstukje, maar een projectontwikkelaar moet alsnog met veel eigenaren onderhandelen.

Herken de waarschuwingssignalen

Op sociale media wordt regelmatig geadverteerd met beleggen in (landbouw)grond. Geïnteresseerde beleggers kunnen een brochure opvragen, maar deze is meestal niet direct te downloaden. Om de brochure te ontvangen, moeten ze eerst hun e-mailadres en telefoonnummer achterlaten. Daarmee worden potentiële kopers door de grondhandelaar benaderd. Daarnaast worden mensen benaderd via de post met brochures, waarna ze via de telefoon of aan huis worden benaderd. 

Let goed op signalen die kunnen duiden op ‘dubieuze’ grondhandel, zoals: 

Waar moet je op letten bij een aanbod om te beleggen in (landbouw)grond? 

Er zijn veschillende manieren om je te wapenen tegen speculatieve en dubieuze grondhandel. 

Ga niet zomaar akkoord met het aanbod 

Geloof niet gelijk de brochure of de verhalen en beloftes van de grondhandelaar aan de keukentafel of aan de telefoon. Kenmerkend is bijvoorbeeld dat de grondhandelaar zo snel mogelijk aan de geïnteresseerde koper een stukje grond wil verkopen, of ervoor wil zorgen dat de koper mede-eigenaar wordt. De grondhandelaar wil dat dan zo snel mogelijk vastleggen. Stem niet in met alleen een mondeling akkoord op een opname. Geef aan schriftelijke vastlegging van afspraken te willen, dit is van belang voor bijvoorbeeld de bewijslast in een juridische procedure. 

Wees kritisch en vertrouw niet alleen op een grondhandelaar 

De grondhandelaar heeft natuurlijk belang bij de verkoop van een stukje (landbouw)grond, of het vinden van mede-eigenaars. Dat betekent dat het verhaal misschien mooier wordt gemaakt dan het is. Neem dus de tijd en doe eerst grondig onderzoek. 

Ga na of er plannen zijn voor de aangeboden (landbouw)grond 

Een kopen kan zelf beginnen met uitzoeken of er plannen zijn voor het stuk grond. Via Regels op de kaart kan een koper alle plannen voor de aangeboden grond terugvinden. Echte plannen blijven niet geheim, want de gemeenteraad moet erover beslissen. 

Neem contact op met de gemeente 

Het is verstandig om contact op te nemen met de gemeente waarin de aangeboden grond ligt. Vraag naar de afdeling Ruimtelijke Ordening of Grondzaken. Zij kunnen snel vertellen of er écht plannen zijn voor bijvoorbeeld woningbouw op de aangeboden grond. 

Of andersom, de gemeente kan de potentiële koper ook vertellen waarom op deze (landbouw)grond juist niet gebouwd zal worden. De grond kan namelijk ook voor andere doeleinden bestemd zijn, zoals grond bij gas- en hoogspanningsleidingen, natuurgebieden of onder aan- of uitvliegroutes van een vliegveld.  

Kortom, let op: als het te mooi klinkt om waar te zijn, dan is het dat vaak ook. Blijf alert.