De stem van de volgende generatie kreeg tijdens de Dag van de Ruimtelijke Ordening nadrukkelijk een podium. Si Lan Visser, student Ruimtelijke Ordening en Planologie, droeg tijdens het plenaire middagprogramma haar column voor. Daarin stelt zij de vraag hoe we kunnen voorkomen dat toekomstige generaties uiteindelijk de rekening moeten betalen voor de keuzes die wij vandaag niet durven of weten te maken.
Tekst: Si Lan Visser
De Ontwerp Nota Ruimte spreekt nadrukkelijk over toekomstige generaties. Het document stelt dat Nederland toekomstige generaties een goede kwaliteit van leven wil bieden, met een aantrekkelijke, veilige en gezonde leefomgeving. Ook staat er scherp dat ‘niet kiezen geen optie is’, omdat dit leidt tot afwenteling, inefficiënt ruimtegebruik en verlies van kwaliteit van leven.
Wie spreekt voor toekomstige generaties?
Ruimtelijke ordening is misschien wel de meest concrete manier om verantwoordelijkheid te nemen voor mensen die nog niet kunnen meepraten. Hoe voorkomen we dat toekomstige generaties straks vooral de rekening krijgen van keuzes die wij vandaag niet scherp genoeg durven maken? Wanneer wordt ‘rekening houden met toekomstige generaties’ meer dan een mooi uitgangspunt?
De Nota zegt dat afwenteling op toekomstige generaties moet worden voorkomen. Dat is sterk. Maar hoe zien we dat straks terug in concrete keuzes over wonen, landbouw, water, energie, natuur en infrastructuur? Wie bewaakt het belang van mensen die nog geen grond bezitten, geen huis hebben en nog niet aan de participatietafel zitten? De Nota beschrijft dat jongeren zijn betrokken bij de vraag hoe Nederland toekomstbestendig en rechtvaardig kan worden ingericht. Dat is een goede stap. Maar de volgende vraag is hoe de stem van toekomstige generaties structureel gewicht krijgt in de besluitvorming.
"Wie bewaakt het belang van mensen die nog geen grond bezitten, geen huis hebben en nog niet aan de participatietafel zitten?"
Ruimte maken voor de lange termijn
Tijdens mijn afstudeeronderzoek bij de gemeente Elburg kreeg ik aan het begin van de opdracht een uitspraak mee die mij is bijgebleven: je moet verder kijken dan alleen het hier en nu. Wat je vandaag doet of besluit, heeft nog steeds effect op de toekomst.
Die gedachte herken ik ook dichter bij huis. In de buurt waar ik woon zijn de afgelopen jaren veel ontwikkelingen geweest. Voor vrijwel iedere ontwikkeling zijn informatiebijeenkomsten en inspraakavonden georganiseerd. Zelf ben ik bij een groot deel daarvan aanwezig geweest. Wat mij daarbij opviel, is dat de aanwezigen vaak dezelfde groep mensen waren: betrokken omwonenden, meestal gepensioneerd en met veel kennis van de buurt. Jongeren en jonge gezinnen waren nauwelijks aanwezig.
Dat roept bij mij een vraag op: als jongeren de toekomst hebben, waar zijn zij dan wanneer over die toekomst wordt besloten?
Jongeren aan tafel
Hoe kunnen we jongeren beter betrekken bij besluitvorming? Hoe maken we participatie aantrekkelijker, toegankelijker en beter passend bij hun leefwereld? En hoe zorgen we ervoor dat hun stem niet alleen wordt gehoord, maar ook daadwerkelijk meeweegt? Waar durven we vandaag minder ruimte aan te geven, zodat er morgen nog keuzeruimte overblijft?
Kiezen is niet alleen bouwen of bestemmen, maar ook begrenzen. Voor toekomstige generaties is de vraag niet alleen wat zij krijgen, maar ook wat wij niet volledig opmaken. Wie mogen hopen hier over tien jaar nog rond te lopen? Wie mogen hopen hier over vijftig jaar nog rond te lopen? Dat gaat niet alleen over ruimte, maar ook over mogelijkheden. Over een leefomgeving waarin toekomstige generaties nog zelf keuzes kunnen maken.
"Waar durven we vandaag minder ruimte aan te geven, zodat er morgen nog keuzeruimte overblijft?"
Moedige keuzes richting 2050
Als het ministerie de regie neemt, ontstaat ook de kans om toekomstige generaties niet alleen te noemen, maar daadwerkelijk mee te laten wegen. Niet als sluitpost, maar als toetssteen. Niet als abstract belang voor 2050, maar als reden om vandaag moedige keuzes te maken.
Dat vraagt ook om vrije ruimte. Letterlijk ruimte voor toekomstige generaties om zelf in te kleuren, in plaats van een land dat al volledig is verdeeld. Want rekening houden met toekomstige generaties begint niet morgen, maar vandaag.